Kostenstijgingen bij subsidiepartners
De afgelopen jaren hebben onze subsidiepartners te maken gehad met sterk gestegen lonen en prijzen. De gemeente indexeert subsidies jaarlijks conform de gebruikelijke systematiek (‘nominaal en areaal’). De in eerdere jaren vastgestelde indexering heeft de gestegen kosten slechts gedeeltelijk opgevangen. Het college blijft in gesprek met deze partijen over wat dit betekent voor de uitvoering van de taken van deze partijen.
Nieuwe wijze subsidiëring sociale basis
Om te zorgen dat we ook in de toekomst goede dingen kunnen doen voor de Arnhemmers, is in 2025 nieuw, flankerend, beleid op Welzijn vastgesteld. Belangrijk daarbij is dat de gemeente de te verstrekken subsidies aan laat sluiten op wat we breder in het sociaal domein en specifiek in de sociale basis willen bereiken. Op dit moment werken we de aansluiting tussen de door ons te verstrekken subsidies en onze beleidsdoelen. We streven hierbij naar meerjarig partnerschap en naar impactgericht subsidiëren. In de tussenliggende periode gaan we bekijken welke onderdelen van de nieuwe aanpak al verwerkt kunnen worden in lopende subsidieafspraken.
Uitspraak Raad van State: begrotingssubsidies zijn schaarse rechten en daarmee is transparantie vereist
De Raad van State heeft in een uitspraak van 23 juli 2025 een belangrijke uitspraak gedaan over begrotingssubsidies.
Tot 23 juli 2025 gingen we ervan uit dat we bij het verstrekken van begrotingssubsidies veel ruimte hadden om zelf te bepalen aan wie we deze subsidie toekende. De rechter heeft dit genuanceerd. Gemeenten (en provincies) moeten óók bij begrotingssubsidies zorgen dat er eerlijke concurrentie is bij de verdeling hiervan (mededinging). De rechter heeft dit ook al eerder uitgesproken over schaarse vergunningen en gronduitgifte waar meerdere partijen belang bij hebben (schaarse rechten). De rechter heeft nu uitgesproken dat ook begrotingssubsidies een schaars recht zijn; er kunnen immers meer organisaties zijn die subsidie voor de bepaalde activiteit willen ontvangen, terwijl het budget beperkt is.
Achtergrond
Op veel plekken binnen onze organisatie worden subsidies verleend. De hoofdregel is dat een subsidie moet worden verstrekt op basis van een wettelijk voorschrift (zoals een subsidieregeling). In de subsidieregeling wordt bepaald voor welke activiteit de subsidie wordt verstrekt. Verder wordt in de subsidieregeling via objectieve, toetsbare en redelijke criteria kenbaar gemaakt waaraan een subsidieaanvraag/aanvrager moet voldoen. Dit zorgt er onder meer voor dat bij de verlening van dit soort subsidies gewaarborgd wordt dat iedereen die aan deze criteria voldoet een eerlijke kans krijgt op deze subsidie.
De wetgever heeft daarop voor bijzondere gevallen ook uitzonderingen bedacht. Zo hoeft er voor de begrotingssubsidie, de incidentele subsidie en in afwachting van een subsidieregeling (nog) geen wettelijk voorschrift te zijn. Omdat er in die gevallen geen wettelijk voorschrift is, is het niet vanzelfsprekend gewaarborgd dat potentiële aanvragers gelijke kansen krijgen. De Raad van State heeft daarom aangegeven aan welke spelregels de verlening van begrotingssubsidies moet voldoen, zodat ook hierbij gelijke kansen worden geboden. Dit staat in de uitspraak van de Raad van State van 23 juli 2025 (ECLI:NL:RVS:2025:3399).
Hieronder is kort de inhoud van de uitspraak weergegeven.
Objectieve, toetsbare en redelijke criteria voor subsidies
Bij subsidies die wettelijk geregeld zijn (subsidieregeling), is het vaak duidelijk hoe de regels in het kader van de concurrentie zijn. Denk daarbij aan het volgen van een tenderprocedure of ‘wie het eerst komt, wie het eerst maalt’. Maar ook bij begrotingssubsidies moet het bestuursorgaan gelijke kansen bieden aan potentiële aanvragers. Het bestuursorgaan moet volgens de uitspraak actief onderzoeken of er andere potentiële gegadigden zijn.
Wanneer er een voornemen is tot het verstrekken van een subsidie aan één gegadigde, moet dit 8 weken van tevoren worden gepubliceerd. Hierbij moet gemotiveerd worden waarom op grond van objectieve, toetsbare en redelijke criteria er maar één serieuze gegadigde is voor een subsidie. Door de publicatie krijgen potentiële aanvragers de mogelijkheid om te reageren wanneer ze twijfelen of de motivering van de gemeente houdbaar is.
In juni 2026 zijn criteria vastgesteld door de gemeenteraad aan de hand waarvan kan worden bepaald dat sprake is van één serieuze gegadigde (Toetsingscriteria begrotingssubsidies gemeente Arnhem | Lokale wet- en regelgeving ).
Hoe nu verder?
In maart 2026 is de projectgroep begrotingssubsidies opgericht die aan de slag gaat met het in lijn brengen van de begrotingssubsidies met deze uitspraak. De komende tijd zal er een analyse plaatsvinden van de begrotingssubsidies. De projectgroep gaat gefaseerd te werk, waarbij allereerst per beleidsterrein wordt gekeken naar bij welke begrotingssubsidies sprake is van één serieuze gegadigde. Dat gebeurt onder meer in de werkgroepen per beleidsterrein. Tegelijkertijd zijn verschillende beleidsterreinen al bezig met nadenken over de inrichting van subsidies, mede in het licht van deze uitspraak. Daarnaast zal onder meer gekeken worden in welke gevallen er alsnog een subsidieregeling gemaakt kan worden. In de gevallen dat dit niet kan, zal bekeken worden welke consequenties de uitspraak voor deze subsidie heeft.