Financiële koers van de beleidsontwikkelingen

Parkeerexploitatie - bijstelling baten en lasten
De autonome ontwikkelingen op de parkeerexploitatie worden bijgesteld aan zowel de baten als de lastenkant. De lasten worden bijgesteld op basis van de indexatie op de lopende contracten. Verder nemen de lasten aanvullend structureel toe vanwege het afsluiten van een nieuwe overeenkomst voor de leverancier van de parkeerautomaten. De baten voor de parkeervergunningen en -ontheffingen en naheffingen worden bijgesteld op basis van de realisatie van het afgelopen jaar. De financiële effecten als gevolg van zowel de hogere lasten als de lagere baten worden verrekend met de bestemmingsreserve Bereikbaarheid.

Vrijval stelpost vastgoed
Voor de exploitatie van het gemeentelijk vastgoed zijn enkele stelposten opgenomen voor onvoorziene prijsstijgingen in de uitvoering van het beheer en onderhoud. Deze posten vloeien met name voort uit de corona periode, maar zijn ook het gevolg van kleinere bijstellingen in latere jaren. Inmiddels heeft de prijsontwikkeling zich al enkele jaren gestabiliseerd en om die reden zal het merendeel terugvloeien naar de algemene middelen. Het gaat hier om een bedrag van structureel € 673.000.

Groot onderhoud busremise
Om de busremise in de huidige en vanaf medio dit jaar de nieuwe concessieperiode te blijven gebruiken is een inhaalslag nodig op groot onderhoud van ruim € 2,2 miljoen in 2026. Hiervan is € 0,4 reeds voorzien in het huidige meerjareninvesteringsplan ( MIP) in latere jaren. De afgelopen jaren is er relatief weinig onderhoud uitgevoerd op deze locatie in afwachting van de invulling van de toekomstige afspraken over het busvervoer met de provincie en wat dit vraagt van deze locatie. In de huidige concessieperiode ontvangt de gemeente een vergoeding voor het onderhoud (trolleyforfait). Het niet bestede deel uit de afgelopen jaren is onvoldoende om de totale nog te maken kosten te dekken. Voorgesteld wordt om de ontbrekende middelen van € 108.000 in 2027, aflopend naar € 83.000 vanaf 2030 in de begroting op te nemen.

OV-concessie
De concessiewisseling in het OV vraagt in 2026 om tijdelijke extra inzet voor zowel implementatie als beheer. Deze fase is complex en vraagt om strakke regie en coördinatie om de overgang zonder verstoringen te laten verlopen. Daarnaast verschuift de verantwoordelijkheid van de gemeente: vanaf de nieuwe concessie zijn wij volledig verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud van de elektrische installaties in de gelijkrichterstations, inclusief het dagelijks onderhoud. Dit vergroot de omvang en complexiteit van de opgave.
De gemeente ontvangt in de huidige situatie een Trolleyforfait-vergoeding van de Provincie voor onderdelen die samenhangen met de concessie. In de gemeentelijke begroting is het Trolleyforfait begroot op ongeveer € 1,3 milljoen. Met het aflopen van de huidige concessie per 28 juni 2026, wordt ook de afspraak rondom de Trolleyforfait vergoeding herzien.
Onderdelen die onder de Trolleyforfait-vergoeding vielen, zullen niet per sé worden vergoed in de nieuwe concessieperiode. Dit heeft te maken met lasten die in de gemeentelijke begroting niet meer zijn opgenomen (onder andere aflopende kapitaallasten) en met het uitgangspunt dat alleen nog onderdelen die direct samenhangen met de trolleyinfrastructuur worden vergoed. Voorgesteld wordt om de begroting vanaf 2027 met € 244.000 op te hoger, waardoor de vergoeding meer in lijn wordt gebracht met de werkelijk te verwachte kosten.

Aanpassing 30 km/u-straten
Om een goed vervolg te geven aan het aanpassen van straten naar een maximum snelheid van 30 km/u, wordt voorgesteld om vanaf 2028 structureel € 100.000 in de begroting op te nemen.

Spoorzone Arnhem Oost - Aanloopverlies mobiliteithubs
Mobiliteitshubs zijn een belangrijk middel in de mobiliteitstransitie/duurzame bereikbaarheid. In de gebiedsontwikkeling Rijnpark zet de gemeente in op collectieve mobiliteitshubs als parkeervoorziening. Belangrijkste redenen hiervoor zijn de autoluwe inrichting van het gebied, mogelijkheid tot functiestapeling, sturing op laag autogebruik, aanbieden van duurzamere alternatieven zoals (deel)fietsen en deelauto’s. In de business case wordt uitgegaan van een ondernemende rol van de gemeente, waarbij de ontwikkeling en beheer en exploitatie door de gemeente wordt uitgevoerd. Hiermee houdt de gemeente door het eigendom volledige zeggenschap en regie over (bijvoorbeeld de parkeertarieven in) de hubs. Het ontwikkelen van rendabele hubs leidt voor de gemeente tijdelijk tot aanloopverliezen (structureel vanaf 2030 € 200.000).

Spoorzone Arnhem Oost - Startnotitie Presikhaaf
Bij Presikhaaf liggen kansen om een impuls te geven aan de wijk en tegelijk op korte termijn veel woningen toe te voegen. We halen de planvorming naar voren en versnellen zo de woningbouw waar dat kan. Daarvoor begroten we in 2027 eenmalig € 100.000 om een startnotitie op te stellen.

Spoorzone Arnhem Oost- Innovatief Maakdistrict Arnhem
We ontwikkelen toekomstgerichte werklocaties en werken verder aan het Innovatief Maakdistrict Arnhem (IMA), waaronder Het Broek, de Nieuwe Haven en Cleantech Park Arnhem. Voorgesteld hiervoor in de jaren 2027 tot en met 2030 jaarlijks € 350.000 in te zetten.

Veerpolderstraat realisatie woningbouw (raadsbesluit Begroting 2024) 
Voor de ontwikkeling van het groen-spelen Veerpolderstraat is er sprake van een hogere investering als gevolg van een beter zicht op daadwerkelijke uitvoering en prijsstijgingen. Het budget is in 2023 berekend en aangevraagd met uitvoering verwacht in 2024. Sindsdien is het plan verder uitgewerkt in een participatief proces met betrokkenen en omwonenden. Dat heeft geleid tot een door bewoners gekozen variant met het opheffen van de Barbeelstraat, deze straat wordt heringericht met groen en een parkpad. Vanwege de realisatie in 2026 is er sprake van 3 jaar prijsindexering. De totale investeringskosten zijn € 654.000. Hiervan kan € 385.000 gedekt worden uit reeds bestaande middelen. Er is een investeringskrediet van € 269.000 aanvullend nodig. Dit betekent een toename van van € 63.000 ten opzichte van 2024. De structurele kapitaallast van deze investering bedraagt circa € 18.000 per jaar.

Businesscase grex Rijnpark fase 2 (cofinanciering)
De projecten binnen de Spoorzone Arnhem-Oost, met Rijnpark als grootste project, hebben onze bijzondere aandacht. We stellen voor om in 2028 € 7 ton en vanaf 2029 € 1 miljoen kapitaallasten te begroten om fase 2 te realiseren en spelen daarmee tientallen miljoenen vrij. In dit gebied zullen de meeste huizen worden gebouwd om een antwoord te bieden op de grote woonvraag.

Sociaal gebiedsplan Rijnpark
In Rijnpark kiezen we ervoor om meteen vanaf de start van een gebiedsontwikkeling de sociale leefomgeving mee te nemen. In deze lijn is een sociaal gebiedsplan Rijnpark fase 1 opgesteld. In 2027 wordt verdergegaan met de sociale programmering en ruimtelijke vertaling van de sociaal-maatschappelijke doelen uit het sociaal gebiedsplan Rijnpark fase 1. Voor Rijnpark fase 2 is in 2026 een start gemaakt met het opstellen van het sociaal gebiedsplan Rijnpark fase 2. In deze begroting stellen we voor in de periode 2027-2030 jaarlijks € 200.000 in te zetten voor het ontwikkelen van het sociaal gebiedsplan Rijnpark. De middelen worden ingezet op ambtelijke capaciteit en programma-interventies.

Startnotitie De Drieslag
De Drieslag willen we transformeren tot het hart van de wijk met ruimte voor wonen, werken en ontmoeten. Voor 2027 wordt incidenteel € 100.000 vrijgemaakt om een startnotitie op te stellen.

Beleidscapaciteit Wonen
Als gevolg van de aanhoudende druk op de woningmarkt is het woonbeleid de afgelopen jaren sterk verbreed, geïntensiveerd en complexer geworden. Daarnaast is door nieuwe wetgeving het beschikbare volkshuisvestelijk instrumentarium flink uitgebreid. Denk aan de Wet Goed Verhuurderschap en de Wet Betaalbare Huur. Arnhem heeft ervoor gekozen om hier maximaal gebruik van te maken. Waar Wonen voorheen vooral een beleidsmatige opgave was, is er nu in toenemende mate sprake van regisserende en uitvoeringsgerichte taken. Ook zien we een toenemend aantal WOO-verzoeken op het gebied van Wonen. Bij de vraag naar een sterkere regierol gaat het bijvoorbeeld om de inzet van de verhuiscoach, splitsingscoach en vocht- en schimmelexpert. Tot slot vraagt de samenwerking met onze partners in de stad en regio om steeds meer afstemming. De werkzaamheden rondom wonen hebben afgelopen jaren plaatsgevonden onder hoge druk. De bestaande formatie is te krap om recht te doen aan bovenstaande ontwikkelingen en om al ingezet beleid met voldoende kwaliteit te continueren. Om die reden stellen we voor de beleidscapaciteit vanaf 2027 met structureel € 100.000 te verhogen.

Malburgen Samen Vooruit
Het vastgestelde Ontwikkelperspectief Malburgen Samen Vooruit benoemt een aantal gebiedsprofielen waarvan er twee nog nader moeten worden uitgewerkt, te weten Drieslag en omgeving en Immerloo I/Zeegsingel. Deze ontwikkelingen dragen bij aan de leefbaarheid en veiligheid in Malburgen en de doelstelling vanuit de Woonvisie en het Nationaal Programma Arnhem-Oost. Dit zal wel om (co)financiering vragen. Om die reden stellen we voor in de jaren 2027 tot en met 2030 elk jaar € 100.000 te begroten.

Bezetting MFC's
De gemeente werkt aan een toekomstbestendige en doelmatige inrichting van het beheer van de multifunctionele centra. Daarbij wordt meer ruimte geboden aan sociaal beheer door maatschappelijke organisaties, sociale ondernemers en vrijwilligers, zodat gemeentelijke middelen zoveel mogelijk kunnen worden ingezet voor maatschappelijke activiteiten in de wijken. Voor 2027 en 2028 wordt € 518.000 uitgetrokken om de overgangsperiode te overbruggen, maar de uitvoering van deze transitie vraagt de komende jaren aandacht en is ongewis. Hierdoor bestaat een risico dat de beoogde besparingen later worden gerealiseerd met als gevolg dat de beheerkosten tijdelijk hoger uitvallen dan geraamd. De voortgang en financiële effecten worden periodiek gemonitord.

Verlagen extra inzet op funderingsproblematiek
Bij gelijkblijvend aantal vragen en de middelen die we in 2026 vanuit het Rijk ontvangen is de verwachting dat een budget van € 200.000 voldoende is om de bewoners kunnen blijven ondersteunen met huidige vorm monitoring, het loket en een beperktere subsidieregeling voor onderzoek/quickscans. Dit betekent dat in de jaren 2027 tot en met 2029 elk jaar een bedrag van € 125.000 vrij kan vallen.

Ondernemersdienstverlening
Arnhem is uitgeroepen tot nationale MKB-stad van het jaar 2026. Dat schept voor ons een verantwoordelijkheid voor de toekomst. We trekken actief bedrijven aan die passen bij het profiel van Arnhem. Onnodige regeldruk verminderen we en we zetten het ondernemerspunt en Loket Geldzaken voor ondernemers voort. Om deze ondernemersdienstverlening op een goede wijze uit te kunnen voeren wordt voorgesteld om vanaf 2027 structureel € 200.000 in te zetten.

Inzet in wijkwinkelcentra
Ondernemers werken steeds vaker samen om hun terrein aantrekkelijker en toekomstbestendig te maken. Die organisatiekracht willen we verder versterken, onder andere via afspraken met ondernemers en partners over een robuust financieringssysteem voor wijkwinkelcentra. Hiervoor begroten we in de jaren 2028 en 2029 elk jaar € 200.000.

Uitvoeren ambities circulaire economie
Arnhem is de stad waar energie en creativiteit elkaar ontmoeten. Door ontwerpers, kunstenaars en technici aan elkaar te verbinden ontstaan baanbrekende innovaties. Arnhemse bedrijven bieden werk aan onze inwoners en dragen actief bij aan de energietransitie en circulaire economie. Om de ambities op dit gebied uit te kunnen voeren, nemen we in de jaren 2027 tot en met 2030 jaarlijks een bedrag van € 250.000 op.

Gebiedsontwikkeling Westzijde Heijenoordseweg
Op 26 februari 2025 heeft de raad de startnotitie Westzijde Heijenoordseweg vastgesteld. In de Woonvisie is opgenomen dat bij ontwikkelingen in Arnhem-West minimaal 60% sociale huur gerealiseerd dient te worden om zo in te zetten op een gelijkere verdeling van sociale huurwoningen over de stad. Gezien onder andere het hoge aandeel sociaal en betaalbaar programma zal de nog vast te stellen grondexploitatie een aanzienlijk negatief resultaat zal hebben. 
De hiervoor gereserveerde middelen van € 4 miljoen (Perspectiefnota 2025-2028) in de bestemmingsreserve Stadsontwikkelfonds zijn niet voldoende. In de reserve houden we daarom aanvullend € 6,5 miljoen van het Stadsontwikkelfonds gereserveerd voor deze gebiedsontwikkeling. De daadwerkelijke hoogte van het tekort is nog van meerdere factoren afhankelijk (onder andere de gekozen parkeeroplossing, WBI subsidie). Het streven is om in 2027 de grondexploitatie aan de raad voor te leggen. Op dat moment zal de onttrekking aan de reserve Stadsontwikkelfonds in de begroting worden opgenomen.