Rechtsstatelijk koers houden
De afgelopen jaren is de rechtsstaat in het middelpunt van de belangstelling komen te staan, zowel internationaal als nationaal. De rechtsstaat eist van de overheid dat zij zich houdt aan wetten en internationale verdragen, voorspelbaar handelt, en dat zij de grondrechten van haar burgers en uitspraken van de onafhankelijke rechter respecteert. De afdeling juridische zaken spant zich ervoor in dat de gemeentelijke organisatie weet hoe rechtsstatelijk koers te houden in deze tijden, met oog voor de individuele mens die te maken krijgt met besluiten van de overheid. Dat doet de afdeling onder andere door binnen de organisatie bij te dragen aan een verhoging van de kennis over de taken, rollen en verantwoordelijkheden en over de doorwerking van de uitgangspunten van de rechtsstaat in de dagelijkse praktijk van de gemeente. Zo helpt de afdeling juridische zaken de organisatie om op te treden als een betrouwbare en rechtvaardige overheid.
Door haar actieve deelname aan Legal Valley, een Gelders samenwerkingsverband van overheidsorganisaties, de rechtspraak, de advocatuur en het hoger onderwijs, doet de afdeling inspiratie op voor een moderne en effectieve uitoefening van het juridische werk. Er is op de afdeling ook aandacht voor de mogelijkheden die AI biedt om juridische advisering te versterken.
Advisering
Over de volle breedte van het gemeentelijk takenveld vindt juridische advisering plaats. Ook nu blijft bijzondere aandacht uitgaan naar de thema’s energietransitie, wonen, openbaarheid van bestuur ( zie daarover de openbaarheidsparagraaf in deze begroting ), bestaanszekerheid en naar het Nationaal Programma Arnhem-Oost. Op deze belangrijke terreinen dragen juridisch adviseurs ook bij aan het zoeken naar nieuwe oplossingen binnen de kaders van de rechtsstaat. De afdeling spant zich ook in voor het op tijd nemen van besluiten door de organisatie, zeker waar die besluiten raken aan primaire levensbehoeften van inwoners.
Juridische procedures
Juridische Zaken vertegenwoordigt het gemeentebestuur in bezwaar en in procedures bij de bestuursrechter. Het is van groot belang dat mensen zich door de gemeente gezien en gehoord voelen. Dat speelt zeker in een spannende situatie waarin men een procedure tegen de gemeente moet voeren. De procesjuristen hebben oog voor de specifieke omstandigheden van het geval en de persoonlijke situatie van betrokkenen. Aan de ontwikkeling van de daarvoor benodigde vaardigheden wordt met grote regelmaat aandacht besteed.
In bezwaar en in rechterlijke procedures komen soms aandachtspunten naar boven wat betreft de uitvoerbaarheid van beleid. Als dat zo is, dan neemt juridische zaken contact op met de betrokken afdeling(en) om samen te kijken hoe de uitvoering beter kan worden gefaciliteerd en de inwoner beter kan worden geholpen.
De geleidelijke verbetering van de doorlooptermijnen in bezwaarprocedures, die de laatste jaren is ingezet, zet zich nog steeds voort.
Opvallend is, dat het aantal bezwaren en klachten over de volle breedte wat toeneemt. Hier is niet direct een reden voor te vinden. Wel ziet de afdeling steeds vaker bezwaarschriften die zijn opgesteld met behulp van AI. Enerzijds maakt dit het indienen van een bezwaarschrift voor een inwoner laagdrempeliger. Aan de andere kant doet zich het risico voor dat het bezwaarschrift feitelijke of juridische onjuistheden bevat (zoals door AI verzonnen rechterlijke uitspraken), en dat de indiener van het bezwaarschrift ervan uitgaat dat zijn bezwaarschrift volledig correct is. Dit kan leiden tot verwachtingen aan de kant van de indiener van een bezwaarschrift die niet worden waargemaakt.
Juridische Control
Juridische control omvat de juridische kwaliteitszorg. Werkprocessen worden doorgelicht en onderzocht op mogelijkheden tot verbetering, zowel met het oog op de juridische kwaliteit als met het oog op een verbetering van de dienstverlening aan de inwoners.
Om te weten wat de ervaringen van onze inwoners zijn op het moment dat zij het niet eens zijn met een besluit van de gemeente (door bezwaar te maken) of met hoe zij door de gemeente behandeld zijn (door een klacht in te dienen), doen we daar periodiek onderzoek naar. Zo blijven we leren van de ervaringen van onze inwoners, om onze processen te blijven verbeteren.